Zmiany w ocenianiu uczniów od 1 września 2026 roku. Co trzeba będzie zmienić w statucie szkoły?

Przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027 szkoły powinny ponownie przeanalizować zapisy statutów dotyczące oceniania. Ministerstwo Edukacji przygotowało zmiany w rozporządzeniu w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych. Dotyczą one między innymi oceniania zachowania oraz prac domowych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.

Nie wystarczy jednak przekazać nauczycielom informacji o nowych zasadach. Szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego określa statut szkoły. Jeżeli zatem obowiązujące w szkole zapisy będą niezgodne z nowym rozporządzeniem albo nie będą obejmowały rozwiązań, z których szkoła chce korzystać, konieczna będzie ich zmiana.

Najpierw ważne zastrzeżenie

Według stanu prawnego na 14 sierpnia 2026 roku omawiane rozwiązania wynikają z projektu rozporządzenia Ministra Edukacji z 7 lipca 2026 roku. Projekt zakłada wejście zmian w życie 1 września 2026 roku, ale do chwili podpisania i ogłoszenia rozporządzenia w Dzienniku Ustaw nie można traktować ich jako ostatecznie obowiązujących przepisów.

Szkoły powinny już teraz przeanalizować swoje statuty i przygotować projekty zmian, ale ostateczną uchwałę najlepiej oprzeć na opublikowanym tekście rozporządzenia. Jego końcowe brzmienie może bowiem różnić się od projektu.

Dlaczego zmiana statutu będzie konieczna?

Statut szkoły zawiera szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego. Zwykle znajdują się w nim między innymi:

kryteria ustalania śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania,
zasady oceniania bieżącego,
sposoby przekazywania uczniowi informacji zwrotnej,
zasady dotyczące prac domowych,
warunki i tryb uzyskania wyższej niż przewidywana rocznej oceny klasyfikacyjnej.

Zmiana katalogu obszarów oceniania zachowania oznacza więc potrzebę przeglądu szkolnych kryteriów. Z kolei nowe rozwiązanie dotyczące uwzględniania systematycznego wykonywania prac domowych przy ustalaniu oceny rocznej będzie mogło być stosowane tylko wtedy, gdy zostanie jasno opisane w statucie.

Nie należy ograniczać się do zamiany kilku zdań. Trzeba sprawdzić, czy z nowymi zasadami są spójne wszystkie postanowienia statutu, w tym tabele punktowe, regulaminy, kryteria dla poszczególnych ocen, przedmiotowe zasady oceniania oraz informacje przekazywane uczniom i rodzicom.

Ocena zachowania według nowych obszarów

Projekt przewiduje nowy katalog dziewięciu obszarów, które mają być uwzględniane przy ustalaniu śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Są to:

wywiązywanie się z obowiązków ucznia;
okazywanie szacunku innym osobom, w tym nauczycielom, uczniom i pracownikom szkoły;
przejmowanie odpowiedzialności za własny rozwój i realizację celów rozwojowych;
przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią;
dbałość o kulturę języka;
dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób;
współpraca oraz dbałość o dobre relacje z innymi;
zaangażowanie w życie klasy, szkoły i wspólnoty lokalnej;
wykazywanie się szacunkiem dla własnego narodu i ojczyzny oraz tradycji i kultury innych narodów.

Nowy katalog mocniej akcentuje odpowiedzialność ucznia za własny rozwój, relacje, współpracę i zaangażowanie w życie wspólnoty. Nie chodzi już tylko o przestrzeganie regulaminu, frekwencję czy brak uwag. Ocena powinna uwzględniać rzeczywiste funkcjonowanie ucznia w społeczności szkolnej.

Co trzeba zmienić w części statutu dotyczącej zachowania?

Szkoła powinna porównać dotychczasowe kryteria z dziewięcioma obszarami wskazanymi w projekcie. Każdy z nich powinien znaleźć odzwierciedlenie w zasadach oceniania zachowania.

W praktyce oznacza to konieczność:

usunięcia kryteriów opartych na poprzednim katalogu, jeżeli nie odpowiadają już nowym przepisom;
opisania nowych obszarów językiem zrozumiałym dla uczniów i rodziców;
ustalenia, po czym nauczyciel rozpoznaje odpowiedzialność, współpracę, dbałość o relacje czy zaangażowanie ucznia;
sprawdzenia, czy szkolny system punktowy pozwala rzetelnie ocenić wszystkie obszary;
zapewnienia, aby pojedyncze zdarzenie lub automatyczna suma punktów nie zastępowały całościowej oceny zachowania;
dostosowania kryteriów do wieku, możliwości psychofizycznych i potrzeb ucznia.

Szczególnie ostrożnie należy podejść do sformułowania „przestrzeganie norm społecznych w szkole i poza nią”. Szkoła nie powinna tworzyć nieograniczonego prawa do oceniania całego życia prywatnego ucznia. Kryteria muszą być jasne, możliwe do zastosowania i pozostawać w związku z funkcją wychowawczą szkoły.

Przy ustalaniu oceny zachowania nadal trzeba uwzględniać wpływ stwierdzonych zaburzeń lub innych dysfunkcji rozwojowych na zachowanie ucznia, jeżeli wynika to z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania albo opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Statut nie może wprowadzać rozwiązań, które w praktyce karzą ucznia za objawy jego niepełnosprawności, zaburzenia lub szczególne potrzeby.

Prace domowe w klasach I–III

Projekt nie zmienia podstawowej zasady obowiązującej w klasach I–III szkoły podstawowej. Nauczyciel nie zadaje uczniowi do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych pisemnych ani praktyczno-technicznych prac domowych. Wyjątkiem pozostają ćwiczenia usprawniające motorykę małą.

Ćwiczenia te są obowiązkowe, a nauczyciel sprawdza ich wykonanie i przekazuje uczniowi informację zwrotną. Warto sprawdzić, czy statut nie zawiera zapisów sugerujących możliwość regularnego zadawania i oceniania innych prac domowych w edukacji wczesnoszkolnej.

Nie oznacza to zakazu czytania książek, utrwalania tabliczki mnożenia, przygotowania się do lekcji lub nauki słówek. Ograniczenie dotyczy wskazanych w przepisach pisemnych i praktyczno-technicznych prac wykonywanych poza zajęciami. Szkoła powinna jednak uważać, aby pod inną nazwą nie wprowadzać obowiązku, który faktycznie będzie taką pracą domową.

Prace domowe w klasach IV–VIII

W klasach IV–VIII pisemna praca domowa nadal ma być nieobowiązkowa i nie będzie można wystawić za nią bieżącej oceny. Projekt wprowadza jednak kilka ważnych doprecyzowań.

1. Praca domowa ma mieć określony cel

Pisemne zadanie domowe powinno służyć utrwalaniu, rozwijaniu albo praktycznemu stosowaniu treści nauczania zrealizowanych podczas zajęć. Nie powinno zatem zastępować lekcji ani wymagać od ucznia samodzielnego opanowania treści, których wcześniej nie omówiono.

2. Każda wykonana praca ma zostać sprawdzona

Jeżeli uczeń wykona nieobowiązkową pracę domową, nauczyciel będzie miał obowiązek ją sprawdzić i przekazać informację zwrotną. Samo odnotowanie wykonania zadania lub postawienie znaku w dzienniku nie realizuje tego celu. Uczeń powinien dowiedzieć się, co zrobił dobrze, co wymaga poprawy i jak może dalej pracować.

3. Nie będzie praktyczno-technicznych prac domowych

Projekt z 7 lipca 2026 roku zakłada pozostawienie możliwości zadawania w klasach IV–VIII pisemnych prac domowych, ale rezygnację z zadawania prac praktyczno-technicznych do wykonania w czasie wolnym od zajęć. Ten element koniecznie trzeba zweryfikować po ogłoszeniu ostatecznego rozporządzenia, ponieważ różni się od wcześniejszej wersji projektu.

4. Systematyczność może pomóc podwyższyć ocenę roczną

Największą nowością jest możliwość uwzględniania wykonywania nieobowiązkowych pisemnych prac domowych przy podwyższaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej z danych zajęć edukacyjnych. Nie oznacza to powrotu stopni za pojedyncze zadania ani możliwości obniżenia oceny uczniowi, który pracy nie wykonał.

Mechanizm ma działać wyłącznie na korzyść ucznia. Jeżeli szkoła zdecyduje się z niego skorzystać, musi szczegółowo opisać go w statucie. Zapis powinien jednoznacznie wskazywać:

że wykonanie pracy pozostaje dobrowolne;
że za pojedynczą pracę nie ustala się oceny;
że brak wykonania zadania nie powoduje obniżenia oceny bieżącej, śródrocznej ani rocznej;
w jaki sposób nauczyciel dokumentuje systematyczność;
na jakich przejrzystych zasadach systematyczna praca może wpłynąć na podwyższenie oceny rocznej;
że uczeń i rodzice są wcześniej poinformowani o tych zasadach.

Nie wystarczy ogólne zdanie, że „aktywność ucznia może wpłynąć na ocenę”. Taki zapis byłby zbyt nieprecyzyjny i mógłby prowadzić do różnego traktowania uczniów. Trzeba też uważać, aby dobrowolna praca nie stała się w praktyce obowiązkowa wskutek presji związanej z oceną roczną.

Czy szkoła musi wprowadzić możliwość podwyższania oceny za systematyczne prace domowe?

Nie. Według projektu jest to możliwość, a nie obowiązek. Szkoła może pozostawić zasadę, zgodnie z którą wykonywanie nieobowiązkowych prac domowych nie wpływa bezpośrednio na ocenę klasyfikacyjną. Jeżeli jednak chce doceniać w ten sposób systematyczność ucznia, musi przyjąć czytelne zasady w statucie.

Obowiązkowe będzie natomiast dostosowanie zapisów, które okażą się sprzeczne z nowym rozporządzeniem, w szczególności pozwalających na wystawianie ocen za nieobowiązkowe prace domowe albo nieuwzględniających nowego katalogu obszarów oceny zachowania.

Czy statut trzeba zmienić do 31 grudnia 2026 roku?

Termin 31 grudnia 2026 roku został wskazany w ustawie dotyczącej dostosowania statutów do nowych regulacji w sprawie telefonów i innych urządzeń elektronicznych. Nie należy automatycznie przenosić go na zmiany wynikające z projektu rozporządzenia o ocenianiu.

Jeżeli rozporządzenie dotyczące oceniania zostanie ogłoszone i wejdzie w życie 1 września 2026 roku, szkoła od tego dnia będzie musiała stosować przepisy powszechnie obowiązujące. Statut nie może być z nimi sprzeczny. Dlatego zmiany dotyczące oceniania należy przygotować i przeprowadzić bez zbędnej zwłoki, zgodnie z ostatecznym brzmieniem aktu. Konkretnego terminu nie należy podawać, dopóki nie wynika on z opublikowanych przepisów przejściowych.

Jak przygotować zmianę statutu?

Najbezpieczniej przeprowadzić ją w kilku etapach:

Przeanalizować aktualne przepisy statutu i wszystkie dokumenty powiązane z ocenianiem.
Porównać je z ostatecznym tekstem rozporządzenia opublikowanym w Dzienniku Ustaw.
Ustalić, czy szkoła chce korzystać z możliwości podwyższania oceny rocznej za systematyczne wykonywanie nieobowiązkowych prac domowych.
Opracować spójne kryteria oceny zachowania odnoszące się do wszystkich dziewięciu obszarów.
Skonsultować proponowane rozwiązania z nauczycielami, a w zakresie przewidzianym prawem także z organami szkoły.
Przyjąć zmianę statutu zgodnie z kompetencjami organów szkoły.
Poinformować uczniów i rodziców o nowych zasadach w sposób zrozumiały i przed rozpoczęciem ich stosowania.
Ujednolicić statut po zmianach, aby nie pozostawić w nim sprzecznych albo nieaktualnych postanowień.

Na co szczególnie uważać?

Najczęstsze błędy mogą polegać na:

przedstawianiu projektu jako obowiązującego prawa;
wpisaniu do statutu możliwości wystawiania stopni za nieobowiązkowe prace domowe;
obniżaniu oceny uczniowi, który nie wykonuje dobrowolnych zadań;
automatycznym podwyższaniu oceny rocznej bez jasnych kryteriów;
pozostawieniu starego katalogu obszarów oceny zachowania;
mechanicznym dopisywaniu lub odejmowaniu punktów bez całościowego rozpoznania zachowania ucznia;
nieuwzględnianiu indywidualnych potrzeb i możliwości psychofizycznych ucznia;
przyjęciu zmian przed sprawdzeniem ostatecznego tekstu rozporządzenia.

Planowane zmiany nie przywracają obowiązkowych prac domowych ani ocen za pojedyncze zadania w klasach IV–VIII. Wprowadzają natomiast wyraźny cel pracy domowej, obowiązek jej sprawdzenia i przekazania informacji zwrotnej oraz możliwość docenienia systematyczności ucznia przy podwyższaniu oceny rocznej, jeżeli szkoła zapisze takie rozwiązanie w statucie.

Zmiana dotycząca zachowania jest szersza. Szkoły będą musiały oprzeć swoje kryteria na dziewięciu obszarach, w których większe znaczenie mają odpowiedzialność, szacunek, współpraca, relacje i zaangażowanie we wspólnotę. To dobry moment, aby nie tylko poprawić formalne zapisy, lecz także sprawdzić, czy szkolny system oceniania jest zrozumiały, sprawiedliwy i rzeczywiście wspiera rozwój ucznia.

Do czasu opublikowania rozporządzenia warto przygotować projekt zmian, ale ostateczną treść statutu należy ustalić na podstawie aktu ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.

Podstawa prawna

art. 44b ust. 10 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty;
art. 98 ust. 1 pkt 8 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe;
rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych;
projekt rozporządzenia Ministra Edukacji z 7 lipca 2026 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych – według stanu na 14 sierpnia 2026 r.

Zapraszamy do wzięcia udziału w Akademii Dyrektora

Szczegóły i zapisy TUTAJ

Zapraszamy nauczycieli specjalistów na szkolenie dotyczące zmian w Statutach szkoły!

W ramach szkolenia otrzymacie Państwo:

przykładowy wzór uchwały w sprawie wprowadzenia zmian do statutu szkoły;

praktyczną checklistę zmian, które należy przeanalizować i wprowadzić;

przykładowe zapisy do statutu dotyczące oceniania uczniów, oceny zachowania oraz prac domowych;
uporządkowane wskazówki, jak prawidłowo przeprowadzić procedurę zmiany statutu;materiał podsumowujący najważniejsze zmiany obowiązujące od 1 września 2026 roku.

Data: 29.09.2026

Godzina: 18.00

Cena: 230 zł

Zapisz się TUTAJ

Uwaga! Dyrektorzy, którzy zapisali się na Akademię Dyrektora, mają to szkolenie w cyklu i nie zpaisują się na nie!

📢 STATUT SZKOŁY PO NOWEMU – OCENIANIE, ZACHOWANIE I PRACE DOMOWE OD 1 WRZEŚNIA 2026 ROKU

Zapraszamy dyrektorów i nauczycieli na praktyczne szkolenie poświęcone zmianom, które trzeba będzie uwzględnić w statucie szkoły. Omówimy nowe obszary oceniania zachowania, zasady dotyczące prac domowych oraz możliwość uwzględniania systematycznej pracy ucznia przy ustalaniu oceny rocznej.

Podczas szkolenia podpowiemy, które zapisy statutu wymagają analizy, jak je prawidłowo zmienić i jak uniknąć niejasnych lub sprzecznych z przepisami regulacji.

Zapraszamy do udziału – przygotujmy statut szkoły na rok szkolny 2026/2027!

ZAPRASZAMY NA SZKOLENIE ZAPISZ SIĘ TUTAJ