Zadania domowe w klasach IV–VIII po nowemu. Co planowane zmiany oznaczają w praktyce?

Zadawać czy nie zadawać? Sprawdzać każdą pracę? Czy systematyczność ucznia będzie mogła wpłynąć na ocenę roczną? Wokół prac domowych nadal pojawia się wiele pytań, a planowana nowelizacja przepisów może przynieść kolejne zmiany.

Nowe rozwiązania miałyby obowiązywać od 1 września 2026 roku. Trzeba jednak podkreślić, że dokument z 7 lipca 2026 roku nadal jest projektem. Dopiero podpisanie rozporządzenia i jego opublikowanie w Dzienniku Ustaw przesądzi o ostatecznym kształcie przepisów.

Co proponowane zmiany mogą oznaczać dla nauczycieli, uczniów i szkół?

Pisemne zadanie powinno mieć konkretny cel

Projekt nie zakłada całkowitej rezygnacji z pisemnych prac domowych w klasach IV–VIII. Nauczyciel nadal będzie mógł je zadawać, ale powinny one bezpośrednio wynikać z tego, czym uczniowie zajmowali się podczas lekcji.

Praca domowa ma służyć:

utrwaleniu poznanych treści,
rozwijaniu zdobytych umiejętności,
wykorzystaniu wiedzy w praktyce.

Nie powinna być zatem przypadkowym zestawem ćwiczeń, sposobem na nadrobienie tego, czego nie udało się zrealizować podczas lekcji, ani zadaniem „na wszelki wypadek”.

Przed zadaniem pracy nauczyciel może zadać sobie trzy proste pytania:

Jaką konkretną umiejętność uczeń ma dzięki temu zadaniu utrwalić lub rozwinąć?
Czy uczeń otrzymał podczas lekcji wystarczające przygotowanie do samodzielnego wykonania pracy?
Czy będę mieć możliwość sprawdzenia zadania i przekazania uczniowi użytecznej informacji?

Jeśli trudno odpowiedzieć na te pytania, warto zastanowić się, czy dana praca rzeczywiście jest potrzebna.

Mniej zadań, ale lepiej przemyślanych

Planowana zmiana nie musi oznaczać całkowitego odejścia od pracy własnej ucznia. Może natomiast zachęcać do zadawania krótszych, konkretniejszych i lepiej powiązanych z lekcją zadań.

Zamiast dwudziestu podobnych przykładów matematycznych można zaproponować kilka ćwiczeń sprawdzających różne sposoby zastosowania poznanej zasady. Zamiast przepisywania notatki uczeń może krótko wyjaśnić własnymi słowami najważniejsze pojęcie. Zamiast długiej pracy pisemnej można poprosić o przygotowanie jednego akapitu, argumentu, pytania do tekstu albo krótkiego uzasadnienia.

Dobrze zaplanowana praca domowa nie musi być obszerna. Powinna natomiast dawać uczniowi możliwość samodzielnego sprawdzenia, co już rozumie, a do czego powinien jeszcze wrócić.

Praktyczno-techniczne prace domowe mają zniknąć

Jedną z ważniejszych propozycji jest rezygnacja z zadawania w klasach IV–VIII praktyczno-technicznych prac domowych do wykonania w czasie wolnym od zajęć. Ograniczenie ma dotyczyć wszystkich zajęć edukacyjnych, a nie tylko techniki.

Nauczyciel nie powinien więc zlecać jako pracy domowej wykonania modelu, makiety, przedmiotu, konstrukcji czy innej pracy wymagającej materiałów, narzędzi i odpowiednich warunków.

Nie oznacza to rezygnacji z uczenia przez działanie. Takie aktywności nadal mogą być realizowane podczas lekcji, warsztatów, zajęć projektowych czy pracy zespołowej w szkole. Dzięki temu nauczyciel może obserwować cały proces, a nie jedynie oceniać efekt przyniesiony z domu.

To istotne również z punktu widzenia równego dostępu. Nie każdy uczeń ma w domu potrzebne materiały, narzędzia, przestrzeń do pracy albo pomoc osoby dorosłej.

Wykonana praca nie może pozostać bez odpowiedzi

Jeżeli uczeń zdecyduje się wykonać pisemną pracę domową, nauczyciel będzie zobowiązany ją sprawdzić i przekazać informację zwrotną.

Nie musi to oznaczać długiego komentarza pod każdym zadaniem. Informacja powinna jednak pomóc uczniowi zrozumieć:

co wykonał prawidłowo,
gdzie pojawiła się trudność lub błąd,
co może zrobić, aby poprawić rezultat,
na czym powinien skupić się podczas dalszej nauki.

Można wykorzystać krótkie komentarze, ustalone symbole, zaznaczenie jednego elementu wymagającego poprawy, metodę „dwie mocne strony i jedna wskazówka” albo rozmowę z uczniem. Ważne, aby informacja nie ograniczała się do znaku „plus”, podpisu nauczyciela lub komunikatu „dobrze”.

Informacja przekazana całej klasie może uzupełniać sprawdzenie prac, ale nie powinna zastępować reakcji na zadanie wykonane przez konkretnego ucznia.

Dobrowolność nadal pozostaje najważniejszą zasadą

Pisemne prace domowe w klasach IV–VIII nadal mają być nieobowiązkowe. Uczeń nie powinien otrzymać stopnia ani za wykonanie zadania, ani za jego brak.

Nie należy również zastępować oceny innymi formami kary lub nacisku. Brak pracy domowej nie powinien powodować minusów, punktów ujemnych, konieczności wykonywania dodatkowych zadań ani obniżenia oceny bieżącej.

Nauczyciel może zachęcać do pracy, pokazywać jej cel i wyjaśniać, w jaki sposób pomaga ona w nauce. Decyzja o wykonaniu nieobowiązkowego zadania pozostaje jednak po stronie ucznia.

Czy praca domowa będzie mogła wpłynąć na ocenę roczną?

Projekt przewiduje możliwość docenienia ucznia, który systematycznie wykonuje nieobowiązkowe pisemne prace domowe. Nie oznacza to jednak powrotu do wystawiania stopni za pojedyncze zadania.

Możliwe ma być podwyższenie rocznej oceny klasyfikacyjnej, ale tylko wtedy, gdy szkoła przewidzi takie rozwiązanie w swoim statucie. Statut powinien jasno określać zasady, aby uczniowie i rodzice wiedzieli:

w jakich sytuacjach ocena może zostać podwyższona,
co szkoła rozumie przez systematyczne wykonywanie prac,
w jaki sposób nauczyciel będzie potwierdzał aktywność ucznia,
jak zapewnione zostaną jednakowe zasady dla wszystkich uczniów.

Samo sporadyczne wykonanie kilku zadań nie powinno automatycznie oznaczać wyższej oceny. Nie może to być również sposób na zastąpienie wymagań edukacyjnych samą aktywnością. Ocena roczna nadal powinna przede wszystkim odzwierciedlać poziom opanowania wiedzy i umiejętności.

Co powinien zrobić nauczyciel?

Jeśli projektowane rozwiązania wejdą w życie, przed zadaniem pracy warto sprawdzić:

Czy zadanie jest pisemne?
Czy wynika z treści zrealizowanych podczas zajęć?
Czy ma jasno określony cel?
Czy uczeń potrafi wykonać je samodzielnie?
Czy czas potrzebny na wykonanie jest rozsądny?
Czy zadanie pozostaje dobrowolne?
Czy będę w stanie sprawdzić każdą oddaną pracę?
Jaką informację zwrotną otrzyma uczeń?

Pomocne może być również krótkie wyjaśnienie celu zadania, na przykład: „To ćwiczenie pomoże Ci sprawdzić, czy potrafisz samodzielnie zastosować poznaną zasadę”.

Co powinna zrobić szkoła?

Dyrektor i rada pedagogiczna powinni przede wszystkim poczekać na ostateczną treść rozporządzenia. Projekt może jeszcze ulec zmianie, dlatego nie warto aktualizować statutu wyłącznie na podstawie zapowiedzi.

Po opublikowaniu przepisów szkoła powinna:

przeanalizować obowiązujące zapisy statutu,
ustalić wspólne zasady zadawania i sprawdzania prac,
zdecydować, czy statut będzie przewidywał możliwość podwyższenia oceny rocznej,
określić czytelne warunki korzystania z takiego rozwiązania,
poinformować uczniów i rodziców o zasadach,
zadbać, aby przyjęte ustalenia były stosowane przez wszystkich nauczycieli.

Nie chodzi o tworzenie dodatkowej dokumentacji dla samej dokumentacji. Najważniejsze jest ustalenie prostych i zrozumiałych zasad, które nie będą różniły się w zależności od przedmiotu lub nauczyciela.

Praca domowa jako pomoc, a nie obowiązek

Planowane zmiany nie przywracają tradycyjnego systemu oceniania prac domowych. Zmierzają raczej do uporządkowania ich roli. Zadanie ma mieć sens dydaktyczny, pozostawać dobrowolne, zostać sprawdzone i zakończyć się informacją, która rzeczywiście pomaga uczniowi.

Dobrze zaplanowana praca domowa nie powinna polegać na zajmowaniu uczniowi czasu. Powinna dawać mu szansę na utrwalenie wiedzy, zauważenie własnych trudności i podjęcie kolejnego kroku w nauce.

Ważne: artykuł opisuje propozycje zawarte w projekcie rozporządzenia z 7 lipca 2026 roku. Przed wprowadzeniem zmian w statucie i szkolnych procedurach należy sprawdzić ostateczną treść rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw.

Podstawa: projekt rozporządzenia w Rządowym Centrum Legislacji oraz informacja Ministerstwa Edukacji Narodowej o nowelizacji przepisów.

ZAPRASZAM NA WEBINAR ZAPISZ SIĘ TUTAJ

Przykładowe IPET-y zgodne ze zmianami obowiązującymi od 1 września 2026 roku

POBIERZ TUTAJ POBIERZ TUTAJ

POBIERZ TUTAJ POBIERZ TUTAJ

POBIERZ TUTAJ POBIERZ TUTAJ

POBIERZ TUTAJ POBIERZ TUTAJ

NOWA PODSTAWA PROGRAMOWA

SZKOLENIE KUPISZ TUTAJ

SZKOLENIE ZAMÓWISZ TAUTAJ

OPINIA O FUNKCJONOWANIU DZIECKA KUPISZ TUTAJ

POLECAMY SZKOLENIA DLA RAD PEDAGOGICZYCH TUTAJ

Przykładowy opis i analizę na 4 strony do edycji kupisz tutaj

Jeśli chcesz poznać podstawie aplikacje z wykorzystaniem AI, skorzystaj z naszego szkolenia oraz materiałów.

KUPISZ JE TUTAJ

PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ

Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ

Polecamy nasze szkolenie plus kompleksowe materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia

KUPISZ TUTAJ

Przygotowałyśmy szkolenie i materiały dotyczące oceny funkcjonalnej i opinii o funkcjonowaniu ucznia

Polecamy szkolenie dla Rady Pedagogicznej z OF

i tworzenia opinii o funkcjonowaniu ucznia

Szczegóły TUTAJ

TECZKA PEDAGOGA SZKOLNEGO TUTAJ

UCZEŃ SŁABOSŁYSZĄCY TUTAJ

DZIECKO W PRZEDSZKOLU ZE SPE TUTAJ

KUPISZ TUTAJ

Szkolenia z kierunków polityki oświatowej

Aby wesprzeć pracę nauczyciela współorganizującego przygotowałyśmy szkolenie i opracowałyśmy Teczkę oraz szereg materiałów i pomocnych dokumentów do edycji. Wszystkie znajdziesz na naszej platformie szkoleniowej TUTAJ