Rutyny podczas zajęć w przedszkolu. Jak mogą pomóc dziecku w spektrum autyzmu?

W przedszkolu jedna aktywność szybko przechodzi w drugą. Dzieci siadają w kręgu, pracują przy stolikach, bawią się, sprzątają i zaczynają coś nowego. Dla niektórych dzieci w spektrum autyzmu najtrudniejsze nie jest samo zadanie, lecz moment, w którym nie wiadomo, co wydarzy się za chwilę.

Rutyny pomagają uporządkować te momenty. Są to znane dziecku sposoby rozpoczynania, wykonywania i kończenia codziennych czynności. Mogą dawać poczucie przewidywalności, ułatwiać organizację i pomagać dziecku zachować spokój. Nie oznacza to, że każde dziecko w spektrum potrzebuje identycznego planu. Zawsze sprawdzamy, co służy właśnie temu dziecku.

Jak wykorzystać rutyny z plakatu?

Pokaż dziecku, co dziś będziecie robić. Plan nie musi przedstawiać całego dnia. Czasem wystarczą trzy obrazki: krąg, praca przy stoliku, zabawa. Wskazujcie razem aktualną czynność, a po jej zakończeniu pokażcie następną. Jeśli plan się zmieni, zmieńcie również obrazek. Wtedy informacja „teraz będzie inaczej” staje się dla dziecka konkretna.

Zadbaj o znany początek zajęć. Może to być krótka piosenka, pokazanie pierwszej ilustracji w planie albo wspólne wybranie materiałów. Dziecko uczy się rozpoznawać: „zaczynamy”. W kręgu warto zadbać również o wygodne miejsce. Udział nie musi oznaczać, że każde dziecko przez cały czas siedzi dokładnie tak samo.

Podziel zadanie na małe kroki. Przy pracy plastycznej można pokazać kolejno: „najpierw wycinamy, potem przyklejamy”. Dwa obrazki lub gotowy przykład często powiedzą więcej niż długa instrukcja podana całej grupie. Po wykonaniu pierwszego kroku dziecko widzi, co już zrobiło i co zostało.

Zostaw miejsce na różne sposoby zabawy. Jedno dziecko od razu dołącza do innych, drugie najpierw bawi się obok i obserwuje. To też może być sposób uczestniczenia w życiu grupy. Warto proponować wspólną zabawę, ale nie zmuszać do niej w każdej chwili.

Naucz prostego sposobu proszenia o przerwę. Dziecko może powiedzieć „potrzebuję przerwy”, wskazać obrazek albo pokazać ustaloną kartę. Ważne, by wiedziało, gdzie może na chwilę odpocząć i jak wrócić do zajęć. Przerwa jest sposobem poradzenia sobie z przeciążeniem, a nie nagrodą, na którą trzeba zasłużyć.

Pokazuj, jak kończy się jedna aktywność. Przed sprzątaniem można zapowiedzieć: „Jeszcze dwa klocki i odkładamy zabawki”. Następnie wskażcie pojemnik i sprawdźcie plan: „Klocki skończone. Teraz czytamy”. Dzięki temu dziecko otrzymuje informację zarówno o końcu zabawy, jak i o tym, co nastąpi dalej.

Czy rutyna w przedszkolu jest dobra czy zła?

Sama rutyna nie jest ani dobra, ani zła. Jeśli pomaga dziecku brać udział w zajęciach, odpocząć i odnaleźć się w grupie, jest wartościowym wsparciem. Nie trzeba zmieniać jej tylko dlatego, że dziecko wykonuje jakąś czynność zawsze podobnie.

Warto przyjrzeć się sytuacji, gdy rutyna staje się tak sztywna, że nawet niewielka zmiana powoduje silny stres lub uniemożliwia dziecku udział w potrzebnych aktywnościach. Nie pomaga wtedy nagłe przerywanie jej „dla ćwiczenia elastyczności”. Lepiej sprawdzić, co jest trudne: brak zapowiedzi, hałas, nowe miejsce, niejasne polecenie, a może zmęczenie. Potem można przygotować zmianę wcześniej, pokazać ją na planie i wspólnie przećwiczyć prosty plan B.

Rutyny mają pomagać dziecku funkcjonować w przedszkolu, a nie zamykać je w niezmiennym schemacie. Gdy dajemy mu przewidywalne punkty dnia i wsparcie przy zmianach, łatwiej mu uczestniczyć w zajęciach na własnych, stopniowo rozwijanych możliwościach.

Polecamy nasze szkolenie online na temat pracy z dzieckiem i uczniem w spektrum autyzmu, które już 28.09. 2026 r.

Zapisy na szkolenie TUTAJ

Zapisz się TUTAJ