Od wniosku do oceny funkcjonowania ucznia – jak wygląda nowa procedura?

Od 1 września 2026 r. zmienia się sposób przygotowywania informacji potrzebnych do wydania orzeczenia lub opinii przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. Ważniejszy staje się opis tego, jak uczeń rzeczywiście funkcjonuje w szkole, czego potrzebuje i jakie wsparcie przynosi efekty.

Całą procedurę można przedstawić w czterech krokach.

1. Rodzice lub pełnoletni uczeń składają wniosek

Procedurę rozpoczyna złożenie do poradni wniosku o wydanie orzeczenia lub opinii. W przypadku niepełnoletniego ucznia wniosek składają rodzice, a uczeń pełnoletni robi to samodzielnie.

Do wniosku dołącza się dokumenty uzasadniające potrzebę wydania orzeczenia lub opinii, na przykład wyniki wcześniejszych badań, dokumentację medyczną, poprzednie orzeczenia i opinie oraz inne istotne informacje.

Nie jest to wniosek „o badanie”, lecz wniosek o wydanie konkretnego orzeczenia lub opinii.

2. Szkoła ocenia funkcjonowanie ucznia

Po otrzymaniu wniosku przewodniczący zespołu orzekającego zwraca się do dyrektora szkoły o przekazanie opinii o funkcjonowaniu ucznia. O jej przygotowanie mogą również wystąpić rodzice lub pełnoletni uczeń.

Nauczyciele i specjaliści zbierają informacje na podstawie obserwacji oraz działań diagnostycznych prowadzonych w szkole. Ważne jest to, jak uczeń funkcjonuje podczas lekcji, przerw, pracy w grupie, wykonywania zadań i kontaktów z innymi osobami.

Nie należy ograniczać się do opisania trudności. Trzeba również wskazać mocne strony, uzdolnienia, samodzielność ucznia oraz sytuacje, w których radzi sobie najlepiej.

3. Szkoła przygotowuje opinię o funkcjonowaniu ucznia

Szkoła ma 10 dni na przygotowanie opinii, licząc od dnia otrzymania prośby. Kopię dokumentu otrzymują rodzice lub pełnoletni uczeń.

W opinii należy opisać:

trudności, mocne strony i uzdolnienia ucznia;
funkcjonowanie w obszarach aktywności i uczestniczenia zgodnych z ICF;
podjęte działania i udzielone formy pomocy;
okres udzielania wsparcia;
efekty zastosowanych działań;
konkretne wnioski do dalszej pracy.

Opis funkcjonowania ucznia obejmuje między innymi uczenie się, wykonywanie obowiązków, komunikowanie się, samodzielność, poruszanie się, relacje z innymi osobami oraz uczestniczenie w życiu szkoły.

Jeżeli uczeń jest objęty kształceniem specjalnym, w opinii uwzględnia się aktualną wielospecjalistyczną ocenę poziomu jego funkcjonowania.

Dobra opinia nie powinna zawierać wyłącznie ogólnych zdań, takich jak „uczeń wymaga wsparcia” albo „ma trudności w nauce”. Trzeba wskazać, w jakich sytuacjach pojawiają się problemy, co pomaga uczniowi i jakie działania dotychczas się sprawdziły.

4. Poradnia przeprowadza ocenę funkcjonowania

Przed wydaniem orzeczenia lub opinii zespół orzekający działający w poradni przeprowadza ocenę funkcjonowania ucznia.

Bierze pod uwagę informacje:

od rodziców;
od ucznia, w sposób dostosowany do jego wieku i możliwości;
od nauczycieli i specjalistów;
zawarte w opinii przygotowanej przez szkołę;
wynikające z dokumentacji i przeprowadzonych badań;
pochodzące z obserwacji ucznia w środowisku szkolnym, jeżeli taka obserwacja jest potrzebna.

Poradnia analizuje aktywność i uczestniczenie ucznia, jego trudności i zasoby, bariery i ułatwienia występujące w środowisku oraz efekty dotychczasowego wsparcia. Uwzględnia również funkcje poznawcze, komunikacyjne, ruchowe, emocjonalne i społeczne.

Dopiero na podstawie dokumentacji, opinii szkoły oraz przeprowadzonej oceny funkcjonowania zespół rozstrzyga, czy uczeń potrzebuje odpowiedniego orzeczenia lub opinii.

Co jest najważniejsze w praktyce?

Zadaniem szkoły nie jest stawianie diagnozy medycznej. Nauczyciele i specjaliści mają rzetelnie opisać codzienne funkcjonowanie ucznia.

W opinii warto odpowiadać na konkretne pytania:

Co uczeń potrafi zrobić samodzielnie?
W jakich sytuacjach potrzebuje pomocy?
Co utrudnia mu naukę i uczestniczenie w życiu szkoły?
Jakie dostosowania i działania zostały zastosowane?
Co przyniosło poprawę, a co się nie sprawdziło?
Jakiego wsparcia uczeń nadal potrzebuje?

Taki opis daje poradni pełniejszy obraz sytuacji niż sama nazwa rozpoznania. Pozwala również zaplanować pomoc odpowiadającą rzeczywistym potrzebom ucznia.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Edukacji z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych – Dz.U. z 2026 r. poz. 428.

Szkolenia dla Rad Pedagogicznych