Ocena śródroczna i roczna ucznia ze SPE – jak oceniać sprawiedliwie i wspierająco ?

Roczna i śródroczna ocena klasyfikacyjna to nie tylko cyfra w dzienniku – to ważny komunikat kierowany do ucznia i jego rodziców. Dla dzieci i młodzieży ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE), w tym uczniów w spektrum autyzmu, z afazją, mutyzmem wybiórczym, niedostosowaniem społecznym czy innymi trudnościami, ocena ta powinna być szczególnie przemyślana. Jej celem jest nie tylko odzwierciedlenie poziomu osiągnięć edukacyjnych, ale też uhonorowanie wysiłku, postępu oraz warunków, w jakich uczeń funkcjonuje.

5 kluczowych obszarów do uwzględnienia przy ocenianiu uczniów ze SPE:

Indywidualne możliwości i tempo pracy ucznia

Zastanów się:

• Czy wymagam od ucznia tyle, ile realnie może osiągnąć, uwzględniając jego trudności?
• Czy zapewniam mu wydłużony czas na wykonanie prac, sprawdzianów lub odpowiedzi ustnych?
• Czy dostosowałam/ tempo realizacji zadań i stopień trudności?

Sprawiedliwość to nie to samo co równość. Czasem więcej znaczy mniej – mniej presji, więcej efektów.

Forma komunikacji i ekspresji

Uczeń z afazją, mutyzmem wybiórczym czy spektrum autyzmu może mieć trudność z typowym sposobem prezentowania wiedzy.

Dobrą praktyką będzie:

• umożliwienie odpowiedzi pisemnej, graficznej lub z wykorzystaniem alternatywnych form (np. piktogramów, aplikacji),
• korzystanie z szablonów, ramowych odpowiedzi, schematów, instrukcji obrazkowych.

Pytanie brzmi nie tylko: „Czy wie?”, ale też: „Czy ma/miał szansę to pokazać?”

---

Wysiłek i zaangażowanie – nie tylko efekt końcowy

Postęp ucznia ze SPE często nie ma spektakularnych wymiarów. Czasem jeden wykonany samodzielnie rysunek czy poprawnie napisana karta pracy to wynik tygodni wsparcia, ćwiczeń i przełamywania własnych ograniczeń.

• Zwróć uwagę na systematyczność, pracowitość, przezwyciężanie trudności.
• Uwzględnij zmiany jakościowe, nawet jeśli tempo pracy jest wolniejsze.

Oceniaj drogę, nie tylko metę.

Kontekst emocjonalno-społeczny

Nie można pominąć wpływu:

• relacji rówieśniczych (lub ich braku),
• poziomu stresu i napięcia,
• sytuacji rodzinnej czy problemów zdrowotnych.

Warto zadbać o:

• kameralne warunki sprawdzania wiedzy,
• zminimalizowanie sytuacji wywołujących lęk (np. wystąpień ustnych bez przygotowania).

Zdolności ucznia to także jego zdolność do poradzenia sobie z emocjami. Wspieraj, nie oceniaj przez pryzmat stresu.

Dostosowania wynikające z IPET/WOPFU

Ustalając ocenę śródroczną i roczną, nauczyciel powinien:

• uwzględnić cele i sposoby pracy zapisane w dokumentacji ucznia,
• stosować odpowiednie formy oceniania, nieporównujące ucznia ze SPE z uczniami neurotypowymi,
• oceniać postęp indywidualny, nie brak osiągnięcia „pełnego” efektu.

Ocena nie może być narzędziem frustracji – powinna być wsparciem i kierunkowskazem.

Oceniaj z empatią i profesjonalizmem

Dostosowana ocena śródroczna i roczna:

• wspiera rozwój ucznia,
• wzmacnia jego poczucie wartości,
• motywuje do dalszego wysiłku,
• buduje relacje oparte na zaufaniu i bezpieczeństwie.

Pamiętaj: każda ocena to wiadomość. Zadbaj, aby niosła sens, nadzieję i zachętę – nie wyrok.

Wymagania edukacyjne są ważne, konieczne i potrzebne – to one stanowią punkt odniesienia w procesie nauczania i oceniania. Jednak w przypadku uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi kluczowe jest, aby były one odpowiednio dostosowane – oparte na rzetelnej diagnozie, uwzględniającej indywidualne możliwości i potrzeby dziecka. Tylko wtedy są naprawdę adekwatne. Ale równie istotne jak realizacja tych wymagań są empatia, zrozumienie, uważność na kontekst funkcjonowania ucznia oraz docenienie wysiłku, który wkłada w codzienną naukę – często w warunkach znacznie trudniejszych niż jego rówieśnicy.

Wymagania edukacyjne, o których mowa w art. 44b ust. 8 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, zwanej dalej „ustawą o systemie oświaty”, dostosowuje się do indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych ucznia:
1) posiadającego orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego – na podstawie tego orzeczenia oraz ustaleń zawartych
w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym, o którym mowa w art. 127 ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe;
2) posiadającego orzeczenie o potrzebie indywidualnego nauczania – na podstawie tego orzeczenia;
3) posiadającego opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, o specyficznych trudnościach w uczeniu się lub inną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej, wskazującą na potrzebę takiego dostosowania – na podstawie tej opinii;
4) nieposiadającego orzeczenia lub opinii wymienionych w pkt 1–3, który jest objęty pomocą psychologiczno-
-pedagogiczną w szkole – na podstawie rozpoznania indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz indywidualnych możliwości psychofizycznych ucznia dokonanego przez nauczycieli i specjalistów, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy – Prawo oświatowe;
5) posiadającego opinię lekarza o ograniczonych możliwościach wykonywania przez ucznia określonych ćwiczeń fizycznych na zajęciach wychowania fizycznego – na podstawie tej opinii.

WAŻNE!

Przy ustalaniu oceny klasyfikacyjnej zachowania ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia lub inne dysfunkcje rozwojowe, należy uwzględnić wpływ tych zaburzeń lub dysfunkcji na jego zachowanie, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania lub opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, w tym poradni specjalistycznej.

WAŻNE!

O ocenianiu i promowaniu uczniów z lekką niepełnosprawnością intelektualną przeczytasz TUTAJ

Jaka jest rola nauczyciela współorganizującego w procesie ustalania oceny dla uczniów se SPE?

1. Współudział w ocenianiu

Nauczyciel współorganizujący:

• obserwuje ucznia podczas zajęć,
• zbiera informacje o jego funkcjonowaniu edukacyjnym,
• konsultuje się z nauczycielem przedmiotu przy ocenie osiągnięć ucznia.

Nie wystawia ocen samodzielnie, ale:

bierze udział w ustalaniu oceny, przekazując swoje spostrzeżenia i rekomendacje nauczycielowi prowadzącemu.

2. Dostosowanie wymagań edukacyjnych

Współorganizujący:

• pomaga dostosować kryteria oceniania do zaleceń z:
  • orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego,
  • IPET,
  • WOPFU,
• kontroluje, by ocenianie było:
  • sprawiedliwe,
  • zgodne z indywidualnymi możliwościami ucznia,
  • uwzględniało niepełnosprawność ucznia, a nie tylko wyniki porównywalne z klasą.

3. Dokumentowanie postępów

• gromadzi informacje o:
  • postępach ucznia,
  • efektywności zastosowanych metod,
  • trudnościach i barierach.
• jego obserwacje są ważnym elementem przy ustalaniu ocen okresowych i rocznych oraz przy ewaluacji IPET-u.

4. Wsparcie merytoryczne dla nauczycieli przedmiotów

• podpowiada formy:
  • sprawdzania wiedzy dostosowane do SPE,
  • oceniania wysiłku i postępów,
  • alternatyw problemów – np. sprawdzian ustny zamiast pisemnego.

5. Kontakt z rodzicami i zespołem

• uczestniczy w rozmowach z rodzicami,
• współpracuje z zespołem ds. IPET,
• pomaga wyjaśnić podstawy oceniania ucznia ze SPE.

Kto formalnie wystawia ocenę?

Zawsze nauczyciel przedmiotu:

• indywidualnie odpowiada za ustalenie i wpisanie oceny,
• bierze pod uwagę informacje od nauczyciela współorganizującego,
• musi działać zgodnie z:
  • IPET,
  • WSO (wewnątrzszkolnym systemem oceniania),
  • przepisami prawa oświatowego.

Polecamy nasze szkolenia. Oferta znajduje się TUTAJ

Polecamy pakiet kart pracy w tematyce Bożego Narodzenia. Zapraszamy do zakupu.

Karty kupisz TUTAJ

Jeżeli prowadzisz zajęcia w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej, skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci: 

• programu zajęć, 
• przykładowych wpisów do dziennika,
• przykładowych ćwiczeń,
• oceny efektywności,
• gotowych zadań.

Jeżeli prowadzisz zajęcia rewalidacyjne skorzystaj z kompleksowego wsparcia w postaci: 

• programu zajęć, 
• przykładowych wpisów do dziennika,
• przykładowych ćwiczeń,
• oceny efektywności,
• gotowych zadań.

           Dostępne TUTAJ                                    

  Dostępne TUTAJ                             

  Dostępne TUTAJ                                       

Praca z uczniem z ADHD

Pedagog szkolny TUTAJ

Wszystko o awansie zawodowym TUTAJ

Wszystko o zajęciach rewalidacyjnych TUTAJ

W ofercie mamy również teczki pedagoga specjalnego, zawierające niezbędną dokumentację do edycji oraz wskazówki, materiały i porady.

Dla nauczycieli współorganizujących kształcenie niezbędna dokumentację wraz z materiałami do pracy zawiera TECZKA NAUCZYCIELA WSPÓŁORGANIZUJĄCE.

Od wielu lat jesteśmy ekspertkami do spraw awansu zawodowego, swoją praktyczną wiedzę wykorzystałyśmy w publikacjach będących kompleksowym wsparciem dla nauczycieli na ścieżce awansu zawodowego.  Zawierają one niezbędne informacje wraz z dokumentacją do edycji.

KOMPLEKSOWA POMOC W PRACY Z UCZNIEM Z UMIARKOWANĄ I ZNACZNĄ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ

Na prośbę Państwa przygotowałyśmy teczkę do pracy z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną. 

Teczka dostępna TUTAJ

Wyjątkowe materiały do pracy na zajęciach świetlicowych, mnóstwo inspiracji i gotowych kart pracy, scenariuszy gazetek. Plan pracy świetlicy i materiały na poszczególne miesiące znajdzisz TUTAJ

FERTA SZKOLEŃ RAD PEDAGOGICZNYCH ZNAJDUJE SIĘ TUTAJ

OFERTA SZKOLEŃ RAD PEDAGOGICZNYCH ZNAJDUJE SIĘ TUTAJ

SZKOLENIA DLA RAD PEDAGOGICZNYCH