CHECKLISTA ZADAŃ I WSPÓŁPRACA NAUCZYCIELA WSPÓŁORGANIZUJĄCEGO Z NAUCZYCIELAMI

Obecność nauczyciela współorganizującego w klasie ma sens wtedy, gdy jego praca jest częścią wspólnego działania całego zespołu. Nie powinien być osobą pracującą „obok” nauczyciela przedmiotu ani kimś przypisanym wyłącznie do jednego ucznia. Jego zadaniem jest wspieranie procesu kształcenia, szukanie skutecznych rozwiązań, współtworzenie dostosowań, obserwowanie funkcjonowania ucznia i przekazywanie zespołowi konkretnych wniosków.

Dobra współpraca nie wymaga ciągłych długich spotkań. Wymaga przede wszystkim regularności, konkretów i jasnego podziału odpowiedzialności.

1. Planowanie i współpraca z nauczycielami przedmiotów

Współpraca najlepiej zaczyna się jeszcze przed lekcją. Nauczyciel współorganizujący nie musi znać z wyprzedzeniem całego scenariusza zajęć, ale powinien wiedzieć, jaki jest najważniejszy cel lekcji, jakie zadania będą wykonywali uczniowie i które treści mogą być szczególnie trudne dla ucznia wymagającego wsparcia.

W praktyce wystarczy czasami krótka rozmowa:

„Jaki jest dziś najważniejszy cel?”

„Które zadanie może sprawić mu największą trudność?”

„Czy potrzebujemy dodatkowej pomocy, schematu, przykładu lub krótszej instrukcji?”

„W którym momencie mam się włączyć?”

Takie ustalenia pozwalają uniknąć przypadkowego działania.

Warto wspólnie ustalić także role. Nauczyciel przedmiotu może prowadzić zajęcia, a nauczyciel współorganizujący obserwować sposób wykonania zadania. Innym razem może pracować z małą grupą, wyjaśnić instrukcję całej klasie albo modelować sposób rozwiązania zadania.

Najważniejsze, aby obie osoby wiedziały, co robią i po co to robią.

2. Dostosowania i wsparcie edukacyjne

Dostosowanie nie powinno oznaczać automatycznie łatwiejszego zadania. Najpierw trzeba rozpoznać, co dokładnie utrudnia uczniowi wykonanie polecenia.

Być może problemem nie jest brak wiedzy, ale:

zbyt długie polecenie,
nadmiar informacji,
trudny język,
konieczność zapamiętania kilku kroków jednocześnie,
szybkie tempo pracy,
brak modelu lub przykładu.

Wtedy nauczyciel współorganizujący może uprościć język instrukcji, podzielić ją na etapy, zaznaczyć najważniejsze treści albo przygotować krótką notatkę.

Zamiast:

„Przeczytaj tekst, przeanalizuj stanowisko bohatera, odwołaj się do dwóch argumentów i sformułuj własny wniosek”,

można zapisać:

Przeczytaj tekst.
Napisz, co myśli bohater.
Znajdź dwa argumenty.
Napisz własny wniosek.

Uczeń nadal wykonuje to samo zadanie, ale otrzymuje czytelniejszą drogę do celu.

Nauczyciel współorganizujący może także przygotowywać:

plan wypowiedzi,
bank pojęć,
mapę myśli,
tabelę,
schemat,
kartę z kolejnymi krokami,
przykładowo rozwiązane zadanie.

Ważne, aby każda pomoc miała konkretny cel i nie prowadziła do trwałego uzależnienia ucznia od dorosłego.

Szkolenie indywidualne i materiały dostępne TUTAJ

3. Organizacja sprawdzania wiedzy i oceniania

Współpraca powinna obejmować również sposób sprawdzania wiedzy.

Nie warto czekać do dnia sprawdzianu, aby zastanawiać się, co zrobić, gdy uczeń nie może rozpocząć pracy albo nie rozumie poleceń.

Nauczyciel przedmiotu i nauczyciel współorganizujący powinni wcześniej ustalić:

jaka forma odpowiedzi będzie najbardziej adekwatna,
czy potrzebne jest wydłużenie czasu,
czy sprawdzian można podzielić na części,
czy polecenia trzeba sformułować prościej,
czy uczeń może odpowiadać ustnie,
czy potrzebuje spokojniejszego miejsca pracy.

Dostosowanie sposobu sprawdzania wiedzy nie powinno oznaczać rezygnacji z wymagań.

Najważniejsze pytanie brzmi:

Czy chcemy sprawdzić wiedzę ucznia, czy przede wszystkim jego trudność?

Uczeń może znać odpowiedź, ale mieć problem z jej zapisaniem. Może rozumieć materiał, ale pracować wolniej. Może wiedzieć, co powiedzieć, ale nie radzić sobie z odpowiedzią przed całą klasą.

Właśnie dlatego sposób oceniania powinien uwzględniać jego realne możliwości funkcjonalne.

4. Zachowania trudne i dobrostan ucznia w klasie

Zachowanie ucznia jest ważną informacją. Zamiast pytać wyłącznie:

„Dlaczego znowu tak zrobił?”,

warto zastanowić się:

„Co wydarzyło się wcześniej?”

„Co mogło wywołać napięcie?”

„Po czym było widać, że uczeń zaczyna sobie nie radzić?”

„Co pomogło?”

Nauczyciel współorganizujący może pomagać zespołowi rozpoznawać sytuacje, które najczęściej prowadzą do przeciążenia.

Może to być:

hałas,
niespodziewana zmiana,
praca w grupie,
duża liczba poleceń,
publiczne poprawianie błędów,
presja czasu,
zmiana miejsca,
trudna sytuacja społeczna.

Bardzo ważne jest wspólne ustalenie sposobu reagowania.

Uczeń nie powinien spotykać się z siedmioma zupełnie różnymi reakcjami siedmiu nauczycieli.

Zespół powinien wiedzieć:

jak rozpoznać pierwsze sygnały napięcia,
co powiedzieć,
czego nie robić,
kiedy pozwolić uczniowi na krótką przerwę,
jak pomóc mu wrócić do zadania.

Spójność dorosłych daje uczniowi poczucie bezpieczeństwa.

5. Rewalidacja i zajęcia specjalistyczne

Rewalidacja nie powinna funkcjonować całkowicie osobno od codziennego życia ucznia w klasie.

Jeżeli podczas zajęć rewalidacyjnych uczeń ćwiczy:

proszenie o pomoc,
planowanie pracy,
rozumienie emocji,
samokontrolę,
organizację działania,
komunikowanie potrzeb,

warto wspólnie zastanowić się, jak te umiejętności wzmacniać również podczas lekcji.

Nauczyciel współorganizujący może przekazywać nauczycielom bardzo konkretne wskazówki:

„Na rewalidacji ćwiczymy proszenie o wyjaśnienie. Proszę dać mu chwilę, zanim ktoś zacznie mu pomagać”.

„Używamy stałego planu pięciu kroków. Dobrze byłoby zastosować go również podczas matematyki”.

„Uczeń uczy się sygnalizować przeciążenie. Ustaliliśmy konkretny zwrot, którego może użyć”.

Warto też sprawdzać, czy działania edukacyjne i terapeutyczne są ze sobą spójne.

Nie chodzi o to, aby wszyscy nauczyciele pracowali identycznie. Chodzi o to, aby nie wysyłali uczniowi sprzecznych komunikatów.

6. Współpraca z rodzicami

Współpraca z rodzicami również powinna być zespołowa.

Nie jest dobrym rozwiązaniem sytuacja, w której każdy nauczyciel przekazuje rodzinie inne informacje albo rodzic otrzymuje wyłącznie wiadomości o trudnościach.

Warto wspólnie ustalić:

jakie informacje są ważne,
kto je przekazuje,
co chcemy omówić,
jakie postępy warto podkreślić,
w czym potrzebujemy współpracy rodziny.

Rozmowę z rodzicami dobrze zaczynać od konkretów:

„W ostatnich dwóch tygodniach samodzielnie rozpoczyna pracę”.

„Coraz częściej prosi o wyjaśnienie zamiast rezygnować z zadania”.

„Praca w grupie nadal jest dla niego trudna, ale zauważyliśmy, że lepiej funkcjonuje, gdy wcześniej zna swoją rolę”.

To daje znacznie więcej niż ogólne zdanie:

„Jest lepiej” albo „Nadal sprawia trudności”.

Rodzice powinni mieć poczucie, że szkoła nie tylko opisuje problem, ale również szuka rozwiązań.

7. Dokumentacja i praca zespołowa

Dokumentacja powinna wynikać z realnej pracy z uczniem. Nie może być zbiorem zapisów, do których nikt później nie wraca.

Nauczyciel współorganizujący uczestniczy w:

aktualizacji IPET,
przygotowaniu WOPFU,
formułowaniu wniosków,
tworzeniu opinii o funkcjonowaniu ucznia,
dokumentowaniu ważnych ustaleń,
przekazywaniu zespołowi informacji o skuteczności wsparcia.

Najważniejsze jest jednak to, aby zapisy były konkretne.

Zamiast:

„Uczeń ma trudności w koncentracji uwagi”,

lepiej zapisać:

„Podczas samodzielnej pracy po około 10–15 minutach uczeń odchodzi od zadania. Pomaga mu podział pracy na krótsze etapy i zaznaczenie kolejnych zadań do wykonania”.

Zamiast:

„Uczeń wymaga wsparcia”,

lepiej:

„Najbardziej skuteczne jest krótkie przypomnienie pierwszego kroku zadania. Po takiej wskazówce uczeń najczęściej kontynuuje pracę samodzielnie”.

Takie informacje są użyteczne dla całego zespołu.

Co pomaga we współpracy na co dzień?

Nie zawsze potrzebujemy kolejnych spotkań i dokumentów. Czasami najbardziej skuteczne są proste rozwiązania.

Krótka rozmowa przed lekcją.

Wspólny dokument z najważniejszymi wskazówkami.

Regularne przekazywanie informacji o tym, co działa.

Ustalenie jednego sposobu reagowania w trudnej sytuacji.

Krótkie podsumowanie po lekcji:

„Co zadziałało?”

„Co było trudne?”

„Co zmieniamy następnym razem?”

Właśnie takie małe, regularne działania najczęściej budują prawdziwą współpracę.

Nauczyciel współorganizujący nie wyręcza. Tworzy warunki do samodzielności

To jedna z najważniejszych zasad.

Celem nie jest to, aby uczeń cały czas miał obok siebie osobę dorosłą.

Celem jest to, aby z czasem coraz lepiej:

rozumiał własne potrzeby,
korzystał ze strategii,
prosił o pomoc,
rozpoczynał zadanie,
kontrolował swoją pracę,
radził sobie z trudnością.

Dlatego warto stale zadawać pytanie:

Czy moje wsparcie pomaga uczniowi stawać się bardziej samodzielnym?

Jeżeli tak, idziemy w dobrym kierunku.

Jeżeli uczeń bez obecności nauczyciela współorganizującego przestaje pracować, być może wsparcie stało się zbyt duże.

Dobra współpraca to wspólna odpowiedzialność

Najlepsze efekty pojawiają się wtedy, gdy każdy członek zespołu wnosi swoją wiedzę.

Nauczyciel przedmiotu zna treści i wymagania.

Wychowawca zna klasę i relacje.

Nauczyciel współorganizujący wnosi wiedzę o funkcjonowaniu ucznia i skutecznych sposobach wsparcia.

Specjaliści dodają swoją perspektywę.

Rodzice dzielą się wiedzą o dziecku.

Dopiero połączenie tych informacji pozwala stworzyć wsparcie, które naprawdę działa.

Dobra współpraca to wspólne planowanie, wspólne działanie i wspólna odpowiedzialność za sukces ucznia.

Nie chodzi o to, kto zrobi więcej. Chodzi o to, aby działania wszystkich osób prowadziły w tym samym kierunku.

POLECAMY SZKOLENIE DLA DYREKTORÓW Z NADZORU PEDAGOGICZNEGO NA NOWY ROK SZKOLNY 2026/2027

Aby wesprzeć pracę nauczyciela współorganizującego przygotowałyśmy szkolenie i opracowałyśmy Teczkę oraz szereg materiałów i pomocnych dokumentów do edycji. Wszystkie znajdziesz na naszej platformie szkoleniowej TUTAJ

PRZYKŁADOWE PYTANIA I PROBLEMY NA EGZAMIN TUTAJ

Pytania na rozmowę kwalifikacyjną na stopień nauczyciela współorganizującego na stopień nauczyciela dyplomowanego TUTAJ

Polecamy naszą nowość

KOMPLEKSOWA POMOC W PRACY Z UCZNIEM Z UMIARKOWANĄ I ZNACZNĄ NIEPEŁNOSPRAWNOŚCIĄ

Ale to nie wszystko, mamy dla Was coś specjalnego!!! Fachowo przygotowane materiały i dokumentację dla każdego nauczyciela na ścieżce rozwoju zawodowego.