CHECKLISTA WYCHOWAWCY KLASY

Początek roku szkolnego to nie tylko przekazanie planu lekcji i wybór samorządu klasowego. Wychowawca powinien zadbać o bezpieczeństwo uczniów, jasne zasady, dobrą komunikację z rodzicami oraz rozpoznanie potrzeb klasy. W roku szkolnym 2026/2027 trzeba dodatkowo zwrócić uwagę na planowane zmiany dotyczące oceny zachowania oraz korzystania z telefonów i innych urządzeń mobilnych.

1. Powitaj uczniów i zadbaj o dobrą atmosferę

Pierwsze spotkanie ma duże znaczenie dla późniejszych relacji w klasie. Warto:

• przywitać każdego ucznia i przedstawić się nowym osobom,
• zadbać o to, aby każdy wiedział, gdzie ma usiąść i co będzie się działo,
• przeprowadzić krótką rundę powitalną lub prostą aktywność integracyjną,
• zapytać uczniów, czego potrzebują, aby dobrze czuć się w klasie,
• unikać przekazywania wszystkich regulaminów podczas jednego spotkania.

Dobrze, jeśli uczniowie od początku wiedzą, że mogą zadawać pytania, zgłaszać trudności i liczyć na rozmowę z wychowawcą.

2. Przekaż plan lekcji i najważniejsze informacje organizacyjne

Nie wystarczy rozdać uczniom planu. Trzeba wspólnie go omówić i upewnić się, że każdy potrafi z niego korzystać. Należy przekazać informacje dotyczące:

• sal, w których odbywają się zajęcia,
• godzin rozpoczynania i kończenia lekcji,
• zasad korzystania z dziennika elektronicznego,
• usprawiedliwiania nieobecności i zwolnień z zajęć,
• sposobu kontaktowania się ucznia i rodzica z wychowawcą,
• zasad opuszczania szkoły podczas zajęć,
• przechowywania rzeczy osobistych, podręczników oraz urządzeń mobilnych,
• najważniejszych terminów i wydarzeń szkolnych.

W młodszych klasach warto przygotować uczniom prostą, czytelną wersję planu, oznaczoną kolorami lub symbolami.

3. Omów zasady bezpieczeństwa i szkolne procedury

Uczeń powinien wiedzieć nie tylko, czego nie wolno robić, lecz także jak zachować się w konkretnej sytuacji. Wychowawca powinien przypomnieć:

• zasady poruszania się po szkole i korzystania z szatni, boiska oraz stołówki,
• sposób zachowania podczas alarmu i ewakuacji,
• procedurę zgłaszania wypadku, złego samopoczucia albo zagrożenia,
• zasady reagowania na przemoc, cyberprzemoc i naruszenie prywatności,
• zakaz nagrywania i fotografowania innych osób bez ich zgody,
• sposób postępowania, gdy uczeń zauważy niebezpieczne zachowanie.

Szczególnego omówienia wymagają telefony i inne urządzenia mobilne. Ustawa przyjęta przez Sejm i Senat przewiduje zakaz korzystania z telefonów oraz urządzeń umożliwiających komunikowanie się, nagrywanie obrazu lub dźwięku w przedszkolach i szkołach podstawowych. Zakaz ma obejmować pobyt na terenie szkoły oraz zajęcia edukacyjne organizowane poza nią. W szkołach ponadpodstawowych zasady korzystania z urządzeń mają być określane w statucie.

Przewidziano wyjątki, między innymi korzystanie z urządzenia:

• za zgodą nauczyciela w celach edukacyjnych,
• w sytuacji nagłej, gdy potrzebny jest kontakt z rodzicem,
• na podstawie zgody dyrektora ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub szczególne potrzeby ucznia,
• w sytuacji zagrożenia zdrowia, życia lub mienia.

Dotyczy to na przykład uczniów monitorujących poziom glukozy, korzystających z komunikacji AAC, funkcji powiększania tekstu, odczytywania treści, planu aktywności albo innych aplikacji wspierających funkcjonowanie. Szkoła może również przygotować miejsca przechowywania urządzeń. Jeśli takie rozwiązanie zostanie wprowadzone, uczniowie będą zobowiązani odkładać do nich telefony.

Trzeba jednak zaznaczyć, że według ostatniego komunikatu MEN z 8 lipca 2026 roku ustawa została przyjęta przez Senat i skierowana do Prezydenta. Przed rozpoczęciem roku należy sprawdzić, czy została podpisana i ogłoszona oraz jakie ostateczne zapisy znalazły się w ustawie i statucie szkoły. Informacja MEN o ustawie dotyczącej telefonów

GAZETKA NA TEN TEMAT ZNAJDUJE SIĘ TUTAJ

4. Ustal z uczniami zasady funkcjonowania klasy

Zamiast przekazywać uczniom długą listę zakazów, warto stworzyć kilka wspólnych ustaleń. Mogą one dotyczyć:

• sposobu zwracania się do siebie,
• słuchania osoby, która mówi,
• reagowania na konflikty i przemoc,
• punktualności i przygotowania do zajęć,
• dbania o wspólną przestrzeń,
• korzystania z telefonów i innych urządzeń,
• zgłaszania nieobecności i uzupełniania zaległości,
• współpracy podczas pracy w grupie.

Najlepiej zapisać zasady prostym, pozytywnym językiem, na przykład: „Słuchamy się nawzajem”, „Nie nagrywamy innych bez zgody”, „Telefon odkładamy w ustalone miejsce”, „Mówimy wychowawcy, gdy ktoś potrzebuje pomocy”.

Wspólne ustalenia nie mogą być sprzeczne ze statutem szkoły. Uczniowie mogą jednak uczestniczyć w ustalaniu, jak zasady będą realizowane w ich klasie.

5. Przedstaw kryteria oceniania zachowania

Uczeń powinien od początku wiedzieć, na jakiej podstawie będzie ustalana śródroczna i roczna ocena zachowania. Nie wystarczy przeczytać zapisów ze statutu. Trzeba wyjaśnić je na konkretnych przykładach.

Projekt rozporządzenia z 7 lipca 2026 roku zakłada zmianę obszarów uwzględnianych podczas oceniania zachowania. Większe znaczenie mają mieć między innymi:

• wywiązywanie się z obowiązków ucznia,
• szacunek wobec nauczycieli, uczniów i innych pracowników szkoły,
• odpowiedzialność za własny rozwój i realizację celów,
• przestrzeganie norm społecznych,
• kultura języka,
• dbanie o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób,
• współpraca i budowanie dobrych relacji,
• zaangażowanie w życie klasy, szkoły i społeczności,
• szacunek dla własnego kraju oraz tradycji i kultury innych narodów.

Wychowawca powinien przełożyć te obszary na zachowania zrozumiałe dla uczniów. Przykładowo współpraca może oznaczać dzielenie się zadaniami, dotrzymywanie ustaleń i niewykluczanie innych osób. Odpowiedzialność za rozwój może obejmować wyznaczanie własnych celów, korzystanie z informacji zwrotnej i podejmowanie próby poprawy.

Nie należy jednak przedstawiać tych zmian jako obowiązujących, dopóki rozporządzenie nie zostanie podpisane i opublikowane. Przed zmianą szkolnych kryteriów trzeba sprawdzić jego ostateczne brzmienie. Opis projektu zmian w ocenianiu

Jeżeli uczeń narusza zasady dotyczące urządzeń mobilnych, projektowane przepisy przewidują możliwość zastosowania działań wychowawczych, kar statutowych, a także uwzględnienia takiego zachowania podczas ustalania oceny zachowania. Sposób reagowania powinien być jasno opisany w statucie i znany uczniom oraz rodzicom.

6. Przypomnij prawa i obowiązki ucznia

Warto wspólnie omówić nie tylko obowiązki, ale również prawa uczniów. Uczeń powinien wiedzieć, że ma prawo między innymi do:

• poszanowania godności i prywatności,
• bezpiecznych warunków nauki,
• jasnej informacji o wymaganiach i sposobie oceniania,
• uzyskania pomocy w sytuacji trudności,
• wyrażania własnego zdania z poszanowaniem praw innych osób,
• ochrony przed przemocą, poniżaniem i dyskryminacją.

Do obowiązków ucznia należy natomiast przestrzeganie statutu, zasad bezpieczeństwa i wspólnych ustaleń, szanowanie innych osób, dbanie o mienie oraz stosowanie się do szkolnych zasad korzystania z telefonów i urządzeń mobilnych.

Dobrze jest pokazać uczniom, gdzie mogą znaleźć statut i do kogo zwrócić się, gdy uważają, że ich prawa zostały naruszone.

7. Wskaż, gdzie i u kogo można szukać pomocy

Samo stwierdzenie „możesz przyjść do wychowawcy” może nie wystarczyć. Uczniowie powinni poznać osoby, które udzielają pomocy w szkole:

• wychowawcę,
• pedagoga szkolnego,
• pedagoga specjalnego,
• psychologa,
• nauczyciela współorganizującego kształcenie,
• pielęgniarkę szkolną,
• dyrektora lub wicedyrektora,
• nauczyciela, któremu ufają.

Można wspólnie przygotować klasową mapę pomocy: „Do kogo idę, gdy źle się czuję?”, „Komu zgłaszam przemoc?”, „Kto pomoże mi w konflikcie?”, „Co robię, gdy nie mogę skontaktować się z rodzicem?”.

Warto również wyjaśnić, że zgłoszenie problemu nie jest donoszeniem. Jest sposobem dbania o bezpieczeństwo własne i innych osób.

8. Zaplanuj działania integrujące klasę

Integracja nie powinna kończyć się na jednej zabawie podczas pierwszej lekcji. W pierwszych tygodniach warto zaplanować:

• zadania w zmieniających się parach i grupach,
• rozmowy o zainteresowaniach i mocnych stronach,
• wspólne przygotowanie zasad klasowych,
• wybór samorządu klasowego po wcześniejszym omówieniu jego roli,
• małe zadania wykonywane wspólnie na rzecz klasy lub szkoły,
• ćwiczenia dotyczące komunikacji, współpracy i rozwiązywania konfliktów.

Trzeba uważać, aby zajęcia integracyjne nie zmuszały uczniów do ujawniania prywatnych informacji, występowania przed grupą albo kontaktu fizycznego. Każdy uczeń powinien móc uczestniczyć w sposób dostosowany do swoich możliwości.

9. Rozpoznaj potrzeby i mocne strony uczniów

Wychowawca powinien zebrać informacje, które pomogą mu dobrze zaplanować pracę z klasą. Może wykorzystać:

• krótką ankietę dla uczniów,
• rozmowy indywidualne,
• obserwację podczas lekcji i przerw,
• informacje przekazane przez rodziców,
• rozmowy z nauczycielami i specjalistami,
• dokumentację ucznia, jeśli szkoła ją posiada,
• kartę zainteresowań i mocnych stron.

Trzeba ustalić, którzy uczniowie wymagają dostosowania sposobu komunikacji, organizacji przestrzeni, tempa pracy lub korzystania z urządzeń wspomagających. Dotyczy to także uczniów, którzy ze względów zdrowotnych albo komunikacyjnych muszą korzystać z telefonu, tabletu lub odpowiedniej aplikacji mimo ogólnych ograniczeń.

Informacje o potrzebach ucznia powinny być przekazywane tylko osobom, które potrzebują ich do właściwej organizacji pomocy. Nie omawiamy diagnoz i trudności ucznia na forum klasy.

10. Zanotuj ważne informacje i zaplanuj dalsze działania

Po pierwszych spotkaniach wychowawca powinien zapisać:

• sprawy wymagające kontaktu z rodzicami,
• potrzeby zgłoszone przez uczniów,
• zauważone trudności w relacjach,
• konieczne dostosowania i formy wsparcia,
• ustalone zasady klasowe,
• osoby odpowiedzialne za poszczególne działania,
• terminy spotkań ze specjalistami,
• zagadnienia, do których trzeba wrócić podczas kolejnych godzin wychowawczych.

Na tej podstawie można przygotować plan pracy wychowawcy. Powinien on uwzględniać rzeczywiste potrzeby klasy, szkolny program wychowawczo-profilaktyczny, kierunki polityki oświatowej oraz nowe wymagania dotyczące między innymi bezpieczeństwa, higieny cyfrowej, relacji, współpracy i odpowiedzialności uczniów.

Checklista nie musi zostać zrealizowana podczas jednego dnia. Najlepiej potraktować ją jako plan pierwszych dwóch lub trzech tygodni roku szkolnego. Dzięki temu ważne informacje zostaną przekazane spokojnie, a uczniowie będą mieli czas na zadawanie pytań, rozmowę i ws

Zapraszam! Zapisz się TUTAJ

POLECAMY NASZE SZKOLENIE Z KOMPLAKSOWYMI DOKUMENTAMI I POMOCNYMI MATERIAŁMI. SZCZEGÓŁY TUTAJ